عوامل خطر دیابت نوع ۲؛ چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟

بعضی از افراد بیشتر مستعدن که دچار دیابت نوع ۲ بشن، بعضی از افراد این ریسک درشون کمتره. اینجا می‌خوایم بدونیم که چرا بعضی از افراد بیشتر مبتلا می‌شن، چه عواملی باعث می‌شه که این افراد در معرض خطر بیماری دیابت نوع ۲ باشن.

یکی از مهم‌تریناش سابقه خانوادگیه. اگر در خانواده شما بیمار دیابتی نوع ۲ هست، بستگان درجه اول، به‌خصوص، پدر، مادر، خواهر، برادر، شما هم مستعد بیماری دیابت نوع ۲ هستین و باید بیشتر به سلامتی‌تون توجه بکنین. بیشتر دقت بکنین که چاق نشین، اضافه وزن پیدا نکنین، تحرک خوب داشته باشین.

قبلاً برای اینکه فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ بشه، سنِ بالای ۴۵ سال رو در نظر می‌گرفتن. یعنی می‌گفتن که افراد به سن ۴۵ سال که رسیدن، حتماً مراجعه پزشکی بکنن، قند خونشون در آزمایشگاه چک بشه، نه فقط با گلوکومتر، در آزمایشگاه چک بشه. و اگر که این قند بالای ۱۰۰ بود، فرد مبتلا به پیش‌دیابت بود و اگر بالای ۱۲۶ بود، فرد مبتلا به دیابت بود.

انقدر الان امروزه دیابت شایع شده، آقای دکتر، سن دیابت اومده پایین‌تر به خاطر اینکه چاقی زیاد شده، کم‌تحرکی زیاد شده، سن رو آوردن پایین‌تر. یعنی توصیه می‌شه امروزه اگر شما سن ۳۵ سال رسیدین، حتماً یک بار قندتون چک بشه و از نظر احتمال ایجاد دیابت مورد بررسی قرار بگیره.

آقای دکتر گفتن اضافه وزن و چاقی. قدیم می‌گفتن طرف تپلی و گرد و قلمبه است و خوشگله و بچه‌ام سالمه. الان می‌گن چاقی یه بیماریه. ثابت شده افرادی که اضافه وزن دارن، نسبت وزن به قدشون که یه فاکتوریه به نام نمای توده بدنی یا بی‌ام‌آی (BMI)، اگر بالاتر از 27 باشه، در بعضی از رفرانس‌ها در نژاد آسیایی حتی پایین‌تر، مستعد دیابتن.

ما بعضی از فاکتورها رو دکتر می‌تونیم عوض کنیم، ولی سن رو که دیگه نمی‌تونیم برگردونیم عقب. ژنتیک و فامیلمونو که نمی‌تونیم عوض کنیم. وقتی پدر من دیابتیه، خب ریسک دیابت تو من بیشتره.
سنم که از ۳۵ یا ۴۵ رفت بالاتر، احتمال بیشتره. ولی وزن رو می‌تونیم کنترل کنیم. تحرکمونو می‌تونیم بیشتر کنیم. شیوه زندگیمونو باید عوض کنیم. مسیری که همیشه با ماشین می‌ریم، زودتر پیاده بشیم، راه بریم، فعالیت بدنیمونو زیاد کنیم، وزنمونو کم کنیم و از اون طرف ورزش‌هایی بکنیم که با توجه به سنمون مناسب بدنمون باشه.

پس کم‌تحرکی خیلی مهمه. حداقل میزان فعالیتی که برای بیمار دیابتی در نظر گرفته می‌شه، حتی کسانی که دیابت هم ندارن، روزانه نیم ساعت پیاده‌روی هست به مدت ۵ روز در هفته. یعنی می‌شه ۱۵۰ دقیقه در هفته. اگر حداقل شما ۱۵۰ دقیقه در هفته پیاده‌روی تند دارید، می‌تونید بگید کف فعالیت بدنی رو دارید. اگر ندارید، یعنی زندگی نشسته دارید و باید منتظر دیابت و عوارض اون باشید.

مسئله بعدی فشار خون بالاست. کسانی که فشار خونشون بالا هست، در معرض ابتلا به بیماری دیابت هستن. این افراد باید در سنین پایین‌تر از ۳۵ سال قندشونو چک بکنن تا اگر قند بالا بود، بتونیم درمانو به موقع شروع بکنیم و پیشگیری بکنیم.

جالبه. هم فشار خونی‌ها بیشتر دیابت می‌گیرن، هم دیابتیا بیشتر بیماری فشار خون رو می‌گیرن. پس ما باید هم در بیماران فشارخ ونی دنبال دیابت بگردیم و مراقب باشیم، هم در دیابتی‌ها مراقب فشار، هم در فشار خونی‌ها مراقب دیابت باشیم.

مسئله بعدی که خیلی مهمه، چربی خون بالاست. افرادی که چربی خون به‌خصوص تریگلیسرید بالا دارن، حالا به صورت ارثی یا به خاطر کم‌تحرکی، چاقی و عدم فعالیت، بیشتر مستعد دیابتی شدنن.
انگار فشارخون، چربی و دیابت، قند، یک کلاف درهم‌پیچه و همه اینا با تغییر شیوه زندگی، گوش کردن به حرفای متخصص تغذیه و غذای مناسب، قابل کنترله.

مسئله بعدی سابقه دیابت بارداری هست. خانم‌هایی که در طول بارداریشون دچار دیابت بارداری می‌شن، چه از این نظر که انسولین استفاده بکنن یا اینکه با رژیم کنترل باشن، در آینده هم خودشون هم بچه‌هاشون مستعد دیابت هستن. بنابراین این‌ها باید که بعد از زایمان حتماً قندشون رو چک بکنن و از نظر احتمال ایجاد دیابت، حتی تست تحمل گلوکوز، یعنی دادن یک مقدار مشخصی از قند به فرد و بعد کنترل قند خون در ۱ ساعت و ۲ ساعت بعد چک بکنن ببینیم که چقدر احتمال ابتلا در این‌ها وجود داره. بچه‌هاشونم باید مراقب باشن که چاق نشن.

بچه‌های مادرانی که دچار دیابت بارداری هستن، در سنین ۱۰ تا ۲۰ سالگی احتمال چاقی درشون بیشتره و احتمال دیابت درشون بیشتره. بنابراین حتماً باید فعالیت بدنی رو به بچه‌هاشون توصیه بکنن. در کلاس‌های ورزشی برن بیرون، در حیاط، چون می‌دونید الان امروزه بچه‌ها همش پشت کامپیوتر و لپتاپ و موبایلن، در حالی که قدیم تو حیاط می‌دویدن و این مانع می‌شد که چاق بشن. به خاطر همین هست که امروزه ما چاقی رو در بچه‌هامونم بیشتر می‌بینیم و دیابت نوع ۲ در بچه‌ها بیشتر دیده می‌شه.

جالبه. ما تو کوچه فوتبال که بازی می‌کردیم، سر شیر کاکائو و کیک بازی می‌کردیم که هر تیمی برد، تیم مقابل براش یه شیر یا یه شیر کاکائو بخره. واقعاً زندگی قدیما خیلی فرق داشت. گل کوچیک بازی می‌کردیم؛ از ترس بابامون که بعد از ظهر خواب بود، یواشکی می‌رفتیم تو کوچه بالایی بازی می‌کردیم. الان اصلاً بچه‌های من خیلی کم.

یه نکته‌ای هم که دکتر خیلی مهمه، کم راجع بهش صحبت کردیم، چاقی شکمیه. خیلی آدما دکتر وزن زیادی ندارن، ولی اون فرم بدنی که چاقی شکمی دارن، خیلی در بروز بیماری‌های قلبی عروقی و دیابت نقش داره. یعنی حتی اگه وزنتونم زیاد نیست، ولی چاقی شکمی دارین، باید با ورزش و رژیم کنترلش کنید.

مسئله بعدی استرس هست که در زندگی هممون هست. کسانی که استرس زیادی بهشون وارد می‌شه و در معرض خطر استرس هستن، باید منتظر بیماری دیابت و عوارض قلبی-عروقی باشن. استرس باعث می‌شه هورمونی در بدن ما آزاد بشه به نام کورتیزول که قند رو بالا می‌بره. حتی کسانی هم که دیابت دارن می‌گن من رژیممو رعایت می‌کنم، اما عصبانی که می‌شم، یه دفعه قندم می‌شه ۳۰۰، ۴۰۰.
خودشون می‌گن ما دیابت عصبی داریم.
دیابت عصبی. البته این لغت «دیابت عصبی» شما می‌دونید درست نیست؛ چون مریضا از اسم «دیابت» فرار می‌کنن. می‌گن «من دیابت ندارم که؛ قندم فقط با استرس بالا می‌ره». ما می‌گیم که دیابت به علت استرس و عصبانیت قند بدتر می‌شه. حتی ریسک دیابت بیشتر می‌شه. ولی حواسمون باشه که این‌ها باید آرامششونو تا اونجایی که ممکنه حفظ بکنن تا از عوارض بیماری دیابت به دور باشن.

و در نهایت مصرف سیگاره. کسانی که سیگار مصرف می‌کنن، باز مستعد مشکلات قلبی و عروقی و بیماری دیابت هستن.

من به عزیزانی که دیابت دارن و سیگار هم مصرف می‌کنن، می‌گم دیابت خودش هزار تا مشکل برای شما ایجاد می‌کنه. مشکلات قلبی عروقی، کلیوی و غیره. حالا اگر فشارم داشته باشین، این مسئله تشدید می‌شه. حالا خودتون به دست خودتون یه عامل دیگری به اسم سیگار رو دارید اضافه می‌کنید که باعث سفت شدن عروق، تنگی عروق و سکته‌های قلبی، زخم پای دیابتی، سکته مغزی و تشدید عوارض بشه. حداقل سیگار رو حداقل دست خودتونه، اونو باید که جدا بکنین.

انشاءالله که هیچ‌وقت مبتلا به بیماری دیابت نشین.
اگرم دیابت دارین، دیابتتون کنترل باشه تا دچار عوارض بیماری دیابت نشین.