کنترل قند خون در دیابت؛ چرا یک عدد خوب کافی نیست؟

خب، مردم می‌پرسن چرا باید قندمون رو کنترل کنیم. خب، خیلی‌ها هم هستن قندشون بالاست، مشکلی ندارن. اصلاً همچین چیزی نیست. مطالعاتی که در دنیا انجام شده، تمام این مطالعات نشون داده که کنترل قند جلوی عوارض رو می‌گیره. از دهه ۹۰ میلادی که اولین مطالعه بزرگ دنیا به نام UKPDS در انگلستان انجام شد و DCCT در امریکا انجام شد، نشون داده شد که کنترل قند می‌تونه جلوی عوارض رو بگیره.
عوارض چشمی مثل رتینوپتی، عوارض کلیوی مثل نفروپتی، عوارض عصبی مثل نوروپتی، عوارض عروقی مثل سکته‌های قلبی، همه اینا با کنترل قند کم شد. از اون زمان بود که تقریباً از ۲۵، ۳۰ سال پیش، ما فهمیدیم که دیابت باید خیلی خوب کنترل شه. خیلی هم ساده بود. یه مطالعه کردن، اومدن دیابتیا رو دو قسمت کردن: یه گروه رو خیلی خوب کنترل کردن، یه گروه رو همون کنترلی که فقط علائم نداشته باشن. دیدن اونایی که خیلی خوب کنترل شدن، عوارضشون معنی‌دار کم شد. عوارض چشمیشون، لیزر، خونریزی، عوارض کلیوی، دیالیزی شدن.
از اون تاریخ ما دیگه می‌گیم دیابت باید خوب کنترل بشه. حالا این خوب کنترل شدن باز در سال‌های اخیر فرق کرد. یه زمان می‌گفتن فقط قند ناشتا کنترل باشه کافیه. بعد دیدن اِ، قند ناشتا رو کنترل می‌کنن، بازم عوارض میاد. فهمیدن فقط ناشتا نیست، قند ۲ ساعت بعد غذا هم باید کنترل شه. بعد فهمیدن تمام ۲۴ ساعت باید کنترل شه. علاوه بر اینکه قند باید کنترل شه، قند سه ماهه، هموگلوبین A1C هم باید کنترل شه و زیر ۷ بمونه. حتی تو آدمای جوون ما می‌گیم زیر ۶.۵. تو سالمندا می‌گیم ۷.۵ تا ۸.
بنابراین قند باید در تمام روز کنترل شه. باز تو سال‌های اخیر دیدن قند رو کنترل می‌کنن، A1C زیر ۷ه، باز فرد دچار عارضه می‌شه. باز اومدن مطالعه کردن، دیدن نوسان قند هم بده برای دیابتی. یعنی اگر دو تا بیمار دیابتی این نوسان قندشون باشه، یکیشون اینجوری حرکت کنه، یکیشون اینجوری حرکت کنه، اونی که نوسانش کمتره خیلی کمتر عارضه پیدا می‌کنه. پس گفتند علاوه بر کنترل ناشتا، علاوه بر کنترل قند بعد از غذا، علاوه بر کنترل A1C، ما باید یه کاری بکنیم که اون نوسان هم کم شه.
دو تا آدمن، هر دو A1Cشون ۶ و ۸ه، ولی یکی عارضه پیدا می‌کنه، یکی پیدا نمی‌کنه. یکیش اون نوسانه‌ست، اون بالا پایین رفتن قنده‌ست. خب، سال‌های سال قند از طریق نوک انگشت یا SMBG کنترل می‌شد. بهش می‌گفتن دستگاه‌های گلوکومتر که ما قند خون رو ۴ تا ۷ بار در روز چک می‌کردیم. صبح ناشتا خوب بود، قبل از ناهار خوب بود، عصرش خوب بود، آخر شبش خوب بود. بعد یه دستگاه‌های جدیدی در سال‌های اخیر اومده به نام Continuous Glucose Monitoring یا CGM.
یه دستگاه‌هایی‌ان که وصل می‌شن رو بازو یا بدن فرد، کنترل قند رو در تمام ۲۴ ساعت نشون می‌دن. قند خون کامل میاد روی مانیتور موبایل یا مانیتوری که مال دستگاهه. که در سال‌های اخیر خیلی بهتر شده و پیشرفته‌تر شده. یعنی قشنگ آلارم می‌زنه، دیگه نیازی نیست هی از نوک انگشت بگیری، بهش محدوده می‌دی. اگه قند اومد زیر ۶۵، منو خبر کن، از خواب بیدارم کن. اگه قندم در حین کار رفت بالای ۲۵۰، منو خبر کن. از موقعی که این دستگاه‌های مانیتورینگ یا پایش مداوم قند اومد، عوارض خیلی کمتر شد. به طور معنی‌داری کمتر شد.
پس ما باید قندمون رو کنترل کنیم، در تمام ۲۴ ساعت کنترل کنیم، از نوسان قند جلوگیری کنیم. یعنی A1C باز همه چیز نیست. یعنی ما همه رو باید کنترل کنیم تا دچار عارضه نشیم، یه زندگی طبیعی داشته باشیم. ما الان معتقدیم دیابتی نباید عارضه پیدا کنه. اگه عارضه پیدا کنه، تقصیر من و دکترشه که بهش توجیه نکردم، آموزشش ندادم که تو باید تمام روز قندت کنترل باشه. تو خواب باید قندت کنترل باشه. نه افت بکنی، نه بره بالا. این نوسان خیلی بده. و با کمک این دستگاه‌های پایش قند، الان خیلی از این عوارض کمتر و کمتر شد.
امیدوارم که مردم با آموزش‌هایی که توی این برنامه‌ها می‌بینن، به خصوص این صفر تا صد دیابتی در دیابت ۳۶۵، بتونیم دیابتیا و خانواده‌شون رو بیشتر آگاه کنیم که این نوسان قند خیلی چیز بدیه. مردم یه دستگاه قند ازشون گرفتن، صبح قندشون رو می‌گیرن، می‌گن من که قندم صده. این نیست. تو باید در تمام طول روز قندت کنترل باشه تا دچار عارضه نشی. یا اگه دچار عارضه شدی، بدتر نشه. به کوری نرسه، به دیالیز نرسه، به قطع پا نرسه. دیابت مثل موریانه‌ست. اگه ولش کنی، از داخل داغون می‌کنه.
پس ما با این آموزش‌ها می‌خوایم جلوی عوارض رو بگیریم.