چگونه از هیپوگلیسمی پیشگیری کنیم؟ رهکار‌های مدیریت و درمان هیپوگلیسمی

هیپوگلیسمی یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین دغدغه‌های افراد مبتلا به دیابت است. هیپوگلیسمی زمانی اتفاق می‌افتد که سطح قند خون پایین‌تر از حد طبیعی قرار گیرد و بدن نتواند انرژی کافی را برای عملکرد درست، دریافت کند. علائمی مانند لرزش، تعریق، تپش قلب، سردرد، خستگی شدید یا حتی گیجی و از دست دادن هوشیاری، می‌توانند نشانه‌ای از هیپوگلیسمی باشند.

خوشبختانه با آموزش و به‌کارگیری راهکارهای ساده در سبک زندگی، مصرف منظم داروها، پایش مداوم قند خون و داشتن آگاهی کافی، می‌توان تا حد زیادی از بروز این وضعیت جلوگیری کرد.

هیپوگلیسمی چیست؟

هیپوگلیسمی، به وضعیتی گفته می‌شود که سطح قند موجود در خون شما، پایین‌تر از محدوده سالم قرار دارد. به این حالت، افت قند خون یا کاهش گلوکز خون نیز گفته می‌شود.

اگرچه هیپوگلیسمی در افراد مبتلا به دیابت شایع است، اما افرادی که به این بیماری مبتلا نیستند نیز ممکن است دچار هیپوگلایسمی بشوند.

ما در مقالۀ «هیپوگلیسمی چیست؟» به‌طور مفصل و کامل دربارۀ هیپوگلیسمی صحبت کرده و علائم، عوارض و عواملی که منجر به افت قند خون می‌شود را تشریح کرده‌ایم.

بیشتر بدانید: (هیپوگلیسمی چیست؟)

هنگام بروز هیپوگلیسمی چه کار کنیم؟

برای درمان هیپوگلیسمی خفیف تا متوسط می‌توان با خوردن یا نوشیدن قند (کربوهیدرات) سطح قند خون را بالا برد.

انجمن دیابت آمریکا قانون «۱۵-۱۵» را برای درمان هایپوگلیسمی خفیف تا متوسط توصیه می‌کند:

1. ۱۵ گرم کربوهیدرات سریع‌الاثر مصرف کنید تا قند خون افزایش یابد.
2. پس از ۱۵ دقیقه قند خون خود را اندازه‌گیری کنید.
3. اگر همچنان زیر ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر بود، دوباره ۱۵ گرم کربوهیدرات سریع‌الاثر مصرف کنید.
4. این روند را تکرار کنید تا زمانی که قند خون حداقل به ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر برسد.

برای اینکه بدانید چه مقدار کربوهیدرات مصرف می‌کنید، برچسب ارزش غذایی مواد غذایی را بخوانید. نمونه‌هایی از خوراکی‌هایی که حدود ۱۵ گرم کربوهیدرات سریع‌الاثر دارند عبارت‌اند از:

• یک تکه کوچک میوه، مثل نصف موز
• ۱۲۰ میلی‌لیتر (نیم لیوان) آبمیوه یا نوشابه معمولی (نه رژیمی)
• یک قاشق غذاخوری شکر، عسل یا شیره
• یک تیوب ژل گلوکز فوری (طبق دستور مصرف)
• ۳ تا ۴ قرص گلوکز (طبق دستور مصرف)

اگر علائم افت قند خون دارید اما امکان اندازه‌گیری قند خون وجود ندارد، از قانون ۱۵-۱۵ استفاده کنید تا زمانی که حالتان بهتر شود.

کودکان ممکن است برای درمان هایپوگلیسمی به مقدار کمتری از کربوهیدرات نیاز داشته باشند. در این مورد حتماً با پزشک کودک خود مشورت کنید.

اگر کسی دچار افت شدید قند خون شود و هوشیاری خود را از دست بدهد:

• هیچ غذا یا نوشیدنی به او ندهید، زیرا قادر به بلعیدن نیست.
• فرد را در وضعیت ریکاوری (Recovery Position) قرار دهید.
• در صورت دسترسی و آشنایی با نحوه استفاده، بلافاصله به او گلوکاگون تزریق کنید.
• اگر ظرف ۱۰ دقیقه پس از تزریق گلوکاگون بهبود یافت و توانست بلع کند، مقداری غذا یا نوشیدنی که قند خون را افزایش دهد به او بدهید.
• تا زمانی که کاملاً بهبود یابد، کنار او بمانید.

چگونه از بروز هیپوگلیسمی پیشگیری کنیم؟

متأسفانه در افراد مبتلا به دیابت، پیشگیری کامل از افت قند خون در همه شرایط امکان‌پذیر نیست؛ اما می‌توان با تنظیم برنامه مدیریت دیابت، تعداد دفعات هیپوگلیسمی را به حداقل رساند.

اقدامات زیر می‌توانند به پیشگیری از افت قند خون کمک کنند:

• تمام داروهای خود را دقیقاً مطابق دستور مصرف کنید.
• در مصرف انسولین، هشیارانه عمل کنید و از افراط در مصرف این دارو اکیداً بپرهیزید.
• دستورهای پزشک درباره تغذیه و ورزش را به‌طور کامل دنبال کنید.
• پس از رفع هیپوگلیسمی و بهبودیافتن، جزئیات افت قند خون را از جمله زمان، غذایی که اخیراً خورده‌اید، فعالیت بدنی، علائم و سطح قند خون، یادداشت کنید. این کار به شما و پزشکتان کمک می‌کند برنامه مدیریت دیابت را طوری تنظیم کنید که از بروز موارد مشابه در آینده جلوگیری شود.

پیشگیری از هیپوگلیسمی با سنسور پایش قند خون

یکی از پیشرفته‌ترین روش‌ها برای مدیریت دیابت و کاهش احتمال بروز هیپوگلیسمی، استفاده از سنسور پایش قند خون است. این سنسورها شامل یک قطعه کوچک هستند که روی بازو یا شکم نصب می‌شوند و سطح گلوکز را به‌طور پیوسته اندازه‌گیری می‌کنند. داده‌ها سپس به اپلیکیشن موبایل ارسال می‌شوند و فرد در هر لحظه می‌تواند روند تغییرات قند خون خود را مشاهده کند.

مزیت بزرگ سنسور قند در مقایسه با گلوکومتر این است که به‌جای یک عدد مقطعی، تغییرات لحظه‌ای قند خون را نشان می‌دهد. این ویژگی کمک می‌کند که افراد متوجه شوند قند خونشان در حال افزایش یا کاهش است و بر اساس این آگاهی، بتوانند اقدامات پیشگیرانه لازم را قبل از رسیدن به محدوده خطر انجام دهند.

دستگاه‌های سنسور پایش قند دارای آلارم هشدار هستند؛ به این معنا که اگر قند خون به سرعت در حال افت باشد، دستگاه به فرد و یا همراهِ او هشدار می‌دهد. این موضوع به‌ویژه برای کسانی که دچار «عدم آگاهی نسبت به هیپوگلیسمی» هستند (یعنی بدنشان علائم هشدار اولیه را نشان نمی‌دهد) بسیار حیاتی است.

علاوه بر این مزایا، سنور قند امکان ثبت و تحلیل داده‌ها را نیز فراهم می‌کند. افراد می‌توانند با مرور اطلاعات روزانه یا هفتگی، الگوهای رفتاری و غذایی خود را بهتر بشناسند و همراه با پزشک، برنامه‌ای دقیق‌تر برای مدیریت دیابت تنظیم کنند. این آگاهی و پیش‌بینی‌پذیری نوسانات قند خون، نقش مهمی در پیشگیری از افت قند خون دارد.

بیشتر بدانید: (سنسور پایش قند خون چیست؟)

چه زمانی باید برای هیپوگلیسمی به پزشک مراجعه کنیم؟

هیپوگلیسمی یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های افراد مبتلا به دیابت است. افت شدید قند خون می‌تواند زندگی و حیات شما را به شکل جدی تهدید کند؛ بنابراین شما باید همیشه حواستان به نوسانات قند خون، بخصوص افت آن، باشد.

در صورتی که با هر یک از موارد زیر روبه‌رو شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

• دیابت ندارید اما علائم افت قند خون مانند لرزش، تعریق، ضربان قلب سریع یا گیجی را تجربه می‌کنید
• دیابت دارید و هیپوگلیسمی با اقداماتی مانند نوشیدن آبمیوه یا نوشابه معمولی (نه رژیمی)، خوردن آب‌نبات یا مصرف قرص گلوکز مدیریت نمی‌شود
• دیابت دارید و همیشه علائم افت قند خون را تشخیص نمی‌دهید
• دیابت دارید و مرتب دچار افت قند خون می‌شوید، افت شدید داشته‌اید و یا هایپوگلیسمی شبانه تجربه کرده‌اید.

اگر کسی دچار افت شدید قند خون شده، پاسخ طبیعی نمی‌دهد یا بی‌هوش است، در صورت موارد زیر سریعاً با اورژانس تماس بگیرید:

• تزریق گلوکاگون در دسترس نیست یا نمی‌دانید چگونه استفاده کنید
• تزریق گلوکاگون انجام داده‌اید اما ظرف ۱۰ دقیقه بهبود نیافته است
• فرد مشروبات الکلی مصرف کرده است.

آگاهی، ابزار شما در مدیریت دیابت است!

هیپوگلیسمی مشکلی است که در نگاه اول شاید ساده به نظر برسد، اما اگر مدیریت نشود می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت فرد به‌همراه داشته باشد. آگاهی از علائم اولیه، پایبندی به برنامه درمانی، توجه به زمان مصرف داروها و وعده‌های غذایی، استفاده از ابزارهای پایش قند خون و داشتن برنامه‌ای مشخص برای فعالیت‌های روزانه، از مهم‌ترین اقداماتی است که در پیشگیری از این وضعیت نقش کلیدی دارند.

به خاطر داشته باشید که هدف اصلی در مدیریت دیابت و پیشگیری از هیپوگلیسمی، رسیدن به یک سبک زندگی متعادل، ایمن و پایدار است. با رعایت نکات گفته‌شده و بالابردن اطلاعات خود دربارۀ دیابت و عوارض آن، می‌توانید کیفیت زندگی خود را به‌طور قابل‌توجهی ارتقا دهید.

دوره‌های آموزشی دیابت ۳۶۵، به شما یاد می‌دهند چگونه سطح قند خون خود را کنترل کنید، علائم هشداردهنده را بشناسید و اقدامات پیشگیرانه و درمانی مناسب را انجام دهید، تا زندگی سالم و ایمن‌تری داشته باشید.

شما می‌توانید همین حالا متناسب با نوع دیابت خود (نوع ۱ یا نوع ۲) دوره آموزشی متناسب را انتخاب کرده و یک‌بار برای همیشه، عوارض دیابت را از خود دور کنید.